เริ่มต้นแต่โดน แต่กี้ หนิ (ผมขอเอิ้นวา) ชาวลุ่มน้ำห้วยดินดำ เดิมนั้นตั้งอยู่ลุ่มน้ำห้วยดินดำ ละกะ ซึ่งอยู่ทางทิศใต้ของบ้านท่ากกต้องในปัจจุบัน
ประวัติหมู่บ้าน: เฮือนซานบ้านซ่อง
อันเฮือนซานบ้านซ่อง ตั้งแต่ก่อนแต่กี้ สิจาต้านให้ท่านฟัง ซั่นแหลว เบิ่งเข้าไปในบ้าน ท่านเห็นอีหยังแน่ อันที่เห็น เจิ้นเทิ้น อยู่ฮั้น เขาเอิ้น หนิแมน หัวคันได๋ ซั่นแหลว อันวา เฮือนสองชั้น ทางลุ๋มหั้น เขาเอิ้นวา ตาหราง ที่เห็นตั้ง แค่แหล อันนั้น ผัดแมนเตียง (ตะแค)
ประวัติหมู่บ้าน: ตอน แตตำอิด
บรรพบุรุษเรา อพยพมาจากประเทศลาว ตั้งแต่ครั้งดินแดนของภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทยยังเป็นอาณาเขตของประเทศลาว ที่เรียกว่า ลานช้าง
หมากไม้
หมากไม้ แถบลุ่มน้ำห้วยดินดำ หนิ แต่กี้แต่ก่อน บ่อึดบ่อยาก มีไผ๋จำบักอีหยังได้แน่ เอ๋า มาเบิ่งกันว่ามีอีหยังแน่ บักแง้ว, บักเม่า, บักยาง, บักผีพวน, บักตากบ, บักต้องแล่ง, บักเค๋ง, บักฮวดข๊า, บักขี้โก้ย, บักหวาย, บักขามป้อม, บักโก, บักเล็บแมว, บักเบน, บักบก, บักเกือ, บักส้มมอ, บักเม็ก, บักกอกน้ำ, บักหยม, บักมวงหิมพาน, บักตูม, บักเดือ, บักค้อ, บักคอม, บักหาด, บักก้วยน้อย, บักหมาก, บักหูลิง, บักหว้าโคก(บักหว้าใหญ่), บักหว้านา(บักหว้าน้อย), บักแซว, บักมอน, บักถั่วแฮ
ประวัติหมู่บ้าน:ตอน การเปลี่ยนแปลง
ลุ่มน้ำห้วยดินดำ มีความอุดมสมบูรณ์ เป็นยิ่งหนัก ชาวบ้านอยู่ร่วมกันอย่ามีความสุข เหมือนญาติพี่น้องกันทั้งหมด และ แล้วการเปลี่ยนแปลง ก็ค่อยๆคืบคาน เข้ามาทีละนิดๆ ผม ขอเสนอจุดการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญ ตรงที่ เริ่มมีการปรับปรุงถนนมิตรภาพ
สุดยอดแนวกินบ้านเฮา
มา มา สิ เว้า เรื่องแนวกินอีสาน ให้ฟัง มันมี หล้าย หลาย สูตร เอ้ามาเบิ่งกัน ต้มอึง
สุดยอดสัตว์ในทงนา
ทุกเทื่อที่เฮาลงทง สิได้อีหยังแน่ มีอีหยังแน่ในทงนา บ้านข่อย เดียวสิเว้าให้ฟัง บ่วาสิเป็น แมงแคง,แมงดา,แมงขี้ซีก(จิงโจ้น้ำ),แมงกะโซ่,แมงกะโซ่+แมงก้องแขน+ฮวก,แมงก้องแขน,จิหลีด,เบ้า,ไข่มดแดง,เขียดอีโม่,เขียดตะปาด,แมงเงา,แมงจินูน,จิหร่อ(จิโปม),อีกะปูนา,จิหรีดขาว,จิเตา,กุดจี่ขี้ควย,แมงระงำ,แมงจิซอน,กุ้ง,ตั๊กแตน,แมงคับ,นกเจา(นกกระยาง),นกเอี้ยงมาคู่กับควย,นกขุ่ม(เดี๋ยวเด้อใส่แห้วอยู่),บักหอยจูบ,เขียดทราย,เอียน,หอยเซอรี่,เขียดบักขิก,หอยปัง,งูปลา ซันดอกหวา
สุดยอดเครื่องมือ
เข่ง
เฮ็ดนา
มาๆ สิเล่า เรื่องวิธีการ เฮ็ดนา ให้ฟัง เป็นเรื่องของ 3 ครอบครัว ที่มีวิธีการดำรง การเฮ็ดนา บ่คือ กัน ให้ฟัง แต่ คราว พู้นนนนนนนนนนนนน หยางเข้าเดือนหก ฝนกะตก พำๆ กบ มัน กะฮ้อง อ๊บๆ ละงม ไปทัว ทงนา ยังมี ครอบครัวพ่อใหญ่สี ไทเฮือนแม่ใหญ่ศร ไทเฮือนผู้ซอยเอ๊ป กะได้เวลา เฮ็ดนา แล้ว ช่วงนี้ กะให้ เอาข้าว สำหรับสิปลูก ไป๋ แซ่น้ำไว้ เลย แล้ว ถ้าฝนตกแฮง กะ ระวัง คันนา สิขาด เพราะว่า น้ำมัน โฮ้ง กะให้ เป่ง มันออก จักหน่อย พอให้ได้ ไถได้ … Continue reading
อยู่หลังเฮือน มีหยังแน่
ผักโขม
เจ้าฮู้บ่ ชาวลุ่มน้ำห้วยดินดำ แต่ตำอิด
บรรพบุรุษ ของเฮา อพยพมาจาก แขวงไชยบุรี เมืองแห่งป่าไม้ที่อุดมสมบูรณ์และธรรมชาติอันสวยงาม ตั้งอยู่เทิงภูเขาและที่ราบสูง ของประเทศลาว เมื่อประมาณ พ.ศ. 2447-2450 ชาวไทส้งดำ อพยพมา มาตั้งรกราก อยู่แถวลุ่มน้ำห้วยดินดำ ช่วงสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 กะเลยเรียก ซื่อแม่น้ำว่า แม่น้ำสงคราม โดย อยู่ห่างจากกรุงเทพ ประมาณ 613 กิโลเมตร
คำเอิ้น บอนนั้น บอนนี้
คำเอิ้น สถานที่ หนิ บ่อคือกัน แต่ที่ ทางอิสาน บ้านข่อย เอิ้นแนวนี้ เอ๋ามาฮู้กันเบิง
เอ้ย ตุ๊กตา
สุดารัตน์ บุตรพรหม (ตุ๊กกี้)